Fitopolis – trzecia książka Stefano Mancuso wydana przez Wydawnictwo Libra to historia rozwoju urbanistyki, gdzie autor – włoski botanik i pionier neurobiologii roślin – proponuje rewolucyjny pomysł: a gdyby miasta zamienić w lasy?

Napisana w 2023 roku, a wydana w Polsce w 2025 roku książka, to przede wszystkim krytyczna analiza współczesnej urbanistyki, której według autora wadą jest antropocentryzm. Szczegółowo zostaje opisany rozwój miast, myślenie dawnych i współczesnych urbanistów i przemiany jakie na przestrzeni wieków zachodziły w coraz bardziej ludnych i licznych aglomeracjach miejskich.

Za największe zagrożenie dla mieszkańców miast Mancuso uważa ocieplenie klimatu. Na kolejnych stronach książki kreśli katastroficzne wizje wielkich upałów, wręcz gotowania się miast i ich mieszkańców. Przewiduje istne wędrówki ludów z gorących obszarów kontynentów do tych nieco chłodniejszych, północnych. Czy te apokaliptyczne przewidywania się spełnią – nie wiadomo, niektórzy badacze klimatu uważają wprost przeciwnie – że zbliża się epoka lodowcowa.

W ostatnim rozdziale autor podaje swoje propozycje rozwiązania problemów klimatycznych miast. Część z nich jest już realizowana w wielu, także polskich, miastach. Zwiększanie obszarów parków, terenów zielonych, sadzenie drzew – to wszystko jednak może nie wystarczyć. Tu autor proponuje dość kontrowersyjny pomysł – likwidacja ulic jako dróg komunikacji i zamiana ich w leśne zagajniki. Mancuso opisuje dwa brazylijskie miasta – Kurytyba i Porto Alegre, w których już takie zmiany wprowadzono.

Dla mnie najciekawszy fragment książki to opis wiekowego gaju oliwnego na Sardyni, gdzie można zobaczyć słynne drzewo oliwne Sa Reina, liczące 16metrów obwodu.

Podsumowanie treści

W książce dużo miejsca poświęcono problemom współczesnych miast takim jak ” betonoza”, zanieczyszczenia, duże zagęszczenie a jednocześnie izolacja rozumiana jako brak więzi między mieszkańcami oraz brak adaptacji do zmian klimatycznych.

Rozwiązaniem problemów mają być wzory czerpane ze świata roślin. Zbiorowym bohaterem książki są drzewa, których cień obniża temperaturę, liście produkują tlen i zatrzymują opady. Miłośnikom szczegółowych roślinnych historii, doskonale opisanych w poprzednich książkach Mancuso, np. Niezwykłe podróże roślin, może zabraknąć tego aspektu, choć urbanistyczne podejście stanowi ciekawe uzupełnienie wcześniejszych publikacji.